Xét nghiệm CEA là gì? Ý nghĩa và cách đọc chỉ số

Xét nghiệm CEA là xét nghiệm định lượng một chất chỉ điểm khối u trong máu. Xét nghiệm thường được sử dụng để hỗ trợ đánh giá và theo dõi một số bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng.

Tuy nhiên, CEA không phải xét nghiệm dùng độc lập để tầm soát hoặc kết luận một người mắc ung thư. Kết quả cần được bác sĩ đánh giá cùng triệu chứng, hình ảnh chẩn đoán và các xét nghiệm liên quan.

1. Xét nghiệm CEA là gì?

CEA là viết tắt của Carcinoembryonic Antigen, một loại protein được tạo ra với lượng cao trong giai đoạn bào thai và giảm xuống mức rất thấp sau khi trẻ ra đời.

Ở người trưởng thành, nồng độ CEA có thể tăng trong một số loại ung thư như:

• Ung thư đại trực tràng.
• Ung thư dạ dày, tụy.
• Ung thư phổi.
• Ung thư vú.
• Một số loại ung thư khác.

Ngoài ung thư, CEA cũng có thể tăng do hút thuốc lá, xơ gan, viêm tụy, viêm ruột, viêm phổi hoặc một số bệnh lý lành tính khác. Vì vậy, chỉ số CEA cao chưa đủ để kết luận người bệnh mắc ung thư.

2. Xét nghiệm CEA có ý nghĩa gì?

Theo dõi hiệu quả điều trị

CEA thường được xét nghiệm trước khi điều trị để làm giá trị ban đầu. Trong quá trình theo dõi, nếu chỉ số giảm dần, điều này có thể cho thấy phương pháp điều trị đang mang lại hiệu quả.

Ngược lại, CEA tiếp tục tăng hoặc duy trì ở mức cao có thể khiến bác sĩ chỉ định thêm các phương pháp kiểm tra khác.

Phát hiện nguy cơ tái phát

Sau phẫu thuật hoặc điều trị ung thư, người bệnh có thể được xét nghiệm CEA định kỳ. Chỉ số giảm rồi tăng trở lại có thể là dấu hiệu cần kiểm tra nguy cơ bệnh tái phát.

Hỗ trợ đánh giá tiên lượng

Ở người đã được chẩn đoán ung thư, nồng độ CEA trước điều trị có thể hỗ trợ bác sĩ đánh giá mức độ bệnh. Tuy nhiên, CEA không thể tự xác định chính xác kích thước, giai đoạn hoặc vị trí di căn của khối u.

3. Khi nào cần xét nghiệm CEA?

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm CEA trong các trường hợp:

• Đã được chẩn đoán ung thư đại trực tràng hoặc một số ung thư có khả năng làm tăng CEA.
• Cần đánh giá chỉ số trước khi bắt đầu điều trị.
• Theo dõi đáp ứng với phẫu thuật, hóa trị hoặc các phương pháp điều trị khác.
• Kiểm tra nguy cơ tái phát sau điều trị.
• Hỗ trợ đánh giá bệnh khi kết hợp với những xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán khác.

CEA không phù hợp để tự xét nghiệm định kỳ nhằm tìm ung thư ở người khỏe mạnh, bởi một số người mắc ung thư vẫn có CEA bình thường, trong khi nhiều bệnh lành tính cũng có thể làm chỉ số tăng.

4. Chỉ số CEA bình thường là bao nhiêu?

Giá trị tham khảo thường gặp:

• Người không hút thuốc: khoảng 0–2,5 ng/mL.
• Người hút thuốc: có thể lên đến khoảng 5 ng/mL.

Mỗi phòng xét nghiệm có thể sử dụng phương pháp và khoảng tham chiếu khác nhau. Người cần theo dõi CEA nhiều lần nên thực hiện tại cùng một cơ sở để thuận tiện so sánh kết quả.

Chỉ số trên 5 ng/mL không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư. Bác sĩ cần xem xét mức độ tăng, xu hướng thay đổi qua nhiều lần xét nghiệm, tình trạng hút thuốc và các bệnh lý đang mắc.

5. Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm?

CEA thường được thực hiện bằng cách lấy một lượng nhỏ máu từ tĩnh mạch ở cánh tay. Người bệnh thường không cần nhịn ăn, trừ khi được chỉ định làm thêm những xét nghiệm khác.

Người hút thuốc nên thông báo cho bác sĩ vì thuốc lá có thể làm tăng nồng độ CEA. Sau khi lấy máu, người bệnh có thể sinh hoạt bình thường.

6. Xét nghiệm CEA ở đâu?

Xét nghiệm CEA hiện được thực hiện tại nhiều bệnh viện và trung tâm xét nghiệm. Người bệnh nên lựa chọn cơ sở có trang thiết bị phù hợp, quy trình lấy mẫu an toàn và bác sĩ tư vấn kết quả.

Tại Homemedic, khách hàng được hướng dẫn thực hiện xét nghiệm, nhận kết quả và tư vấn ý nghĩa các chỉ số. Trường hợp phát hiện bất thường, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện thêm xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh để xác định nguyên nhân.

Chi phí xét nghiệm tùy thuộc vào từng cơ sở và các dịch vụ đi kèm. Khách hàng nên liên hệ trực tiếp để được cung cấp mức giá chính xác tại thời điểm thực hiện.

Kết luận

CEA là một chỉ dấu hữu ích trong theo dõi điều trị và phát hiện nguy cơ tái phát của một số bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, kết quả CEA không thể thay thế việc thăm khám và các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu. Khi chỉ số bất thường, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ và không tự suy đoán tình trạng bệnh.